czwartek, 10 września 2009

Topline czy Highline?

pict0347

Producenci ciężarówek od lat zabiegają o to żeby warunki pracy kierowcy były jak najlepsze. W zasadzie nie ma już samochodu, którym jazda sprawiałaby nadmierną uciążliwość. Również część wypoczynkowa w kabinie ciężarówki zapewnia maksimum komfortu. Wśród kierowców panuje przekonanie, że im kabina wyższa tym lepsza. Przekonamy się o tym na przykładzie Scanii R z kabiną H oraz T.

Kabina produkowanego obecnie modelu Scania R została zaprezentowana po raz pierwszy na rynku wiosną 2004 roku. Zgodnie z filozofią producenta, aby zmiany wprowadzać małymi krokami, seria R jest kontynuacją poprzedniego modelu wykorzystującą około 60 procent jego podzespołów. W transportach długodystansowych najczęściej mają zastosowanie kabiny średnia Highline oraz wysoka Topline. Oprócz tego Scania dla modelu R ma w ofercie kabiny: dzienną (wys. 1480 mm), sypialną niską (1480 mm) i kabinę z tzw. standardową (1690 mm). Znajdą one jednak zastosowanie głównie w transporcie dystrybucyjnym oraz na przewozach lokalnych. Zmiany jakie wprowadził szwedzki producent na przestrzeni tych kilku lat są jednak mniej widoczne z zewnątrz. Poprawa komfortu to nie tylko bezpośrednie otoczenie kierowcy, ale również cichsze i bardziej wydajne jednostki napędowe. Do nich bez wątpienia należy też nowy 13-litrowy silnik XPI, który Scania montuje w swoich pojazdach od ubiegłego roku.

img_8670 pict0319
Bez polepszaczy
Wraz z wprowadzaniem norm czystości spalin Euro 4/5 pojawiły się różne koncepcje na osiągnięcie lepszych parametrów silnika. Walka na argumenty pomiędzy zwolennikami SCR i EGR trwa i chyba dopiero, kiedy zacznie obowiązywać kolejna norma - Euro 6 - okaże się, że konieczne będzie połączenie tych dwóch rozwiązań. Istotnym faktem jest to, że aby pojazdy spełniały normy Euro 4/5 należało wprowadzić głębokie zmiany w konstrukcji silników i układów wydechowych. Scania zachowawczo oferuje pojazdy Euro 5 z SCR oraz EGR - klient ma, więc wolny wybór. Wiadomo jednak, że XPI EGR Scanii, bez konieczności stosowania układu oczyszczania spalin, to wyjątkowa oferta i jest ona obecnie mocno promowana przez szwedzki koncern.

img_8279

Nowy układ wtrysku XPI dla silnika DC 13 został opracowany tak, żeby bez pogorszenia zużycia paliwa poprawić osiągi pojazdu, przy maksymalnej redukcji szkodliwych cząstek wydzielanych w spalinach. Mówiąc ogólnie - dzięki nowemu układowi wtryskowemu możliwe było obniżenie wartości początkowej maksymalnego momentu obrotowego już od 1000 obr/min, co z kolei pozwoliło na zastosowanie „szybszej” przekładni głównej. Aby w pełni możliwa była kontrola podzespołów wpływających na osiągi silnika, Scania wraz z firmą Cummins opracowała nowy układ wtrysku paliwa oparty na technologii Common Rail. Zasada działania Extra-high Presure Scanii polega na tym, że paliwo pod ciśnieniem jest stale dostępne w magistrali paliwowej (nie potrzebne są w tym przypadku krzywki na wałku rozrządu do uruchamiania wtryskiwaczy) i dzięki temu wtrysk paliwa możliwy jest w każdej chwili, bez względu na pozycje wałka rozrządu. Wtrysk realizowany jest jako tzw. wtrysk wielofazowy. Paliwo najpierw podawane jest jako tzw. dawka wstępna (zmniejsza poziom hałasu i redukuje substancje toksyczne w komorze spalania) po czym następuje wtrysk właściwy pod wysokim ciśnieniem (średnio 1800 barów) i tzw. powtrysk, czyli dawka końcowa mająca  za zadanie zmniejszenie zawartości cząstek stałych i redukcję Nox.

Zastosowanie techniki EGR oznacza, że kierowca nie musi używać żadnych dodatków chemicznych. Układ Scania EGR zmniejsza emisję tlenku azotu przez schładzanie i ponowne użycie części spalin. Na silniku pomiędzy kolektorem wylotowym a dolotowym umieszczona jest dwustopniowa chłodnica, której zadaniem jest skuteczne studzenie spalin. Poprzez elektronicznie sterowany zawór EGR odpowiednia dawka spalin wędruje powtórnie do komory spalania.
Na wysoką sprawność nowych silników DC ma również wpływ turbosprężarka o zmiennej geometrii VGT. Regulację ilości przepływu gazów przez turbinę umożliwia przesuwny pierścień sterowany siłownikiem elektrycznym. W ten sposób możliwa jest precyzyjna kontrola stopnia doładowania oraz stopnia recyrkulacji spalin. Dodatkowo turbosprężarka VGT zapewnia szybki wzrost wysokiego momentu obrotowego przy niskich obrotach silnika.
Ważną cechą nowej turbiny jest również wpływ na szybsza zmianę biegów w zautomatyzowanej skrzyni biegów Opticruise. W ruchu długodystansowym 12-biegowa skrzynia GRS905R połączona z retarderem oraz układem ACC (adaptive cruse control) doskonale zdaje egzamin. Współpracująca z silnikiem XPI przekładnia optymalnie dobiera przełożenia i tylko podczas długich podjazdów na wzniesieniach można ją delikatnie skorygować blokując na wyższym biegu. Istotne, w działaniu skrzyni zautomatyzowanej jest to, że architektura jej oprogramowania w większości przypadków zmienia bieg dokładnie wtedy kiedy wymagają tego warunki drogowe. Mamy tu więc przykład układu, który realnie wspomaga pracę kierowcy zwalniając go częściowo z monitorowania poprawności funkcjonowania  jednostki napędowej.

img_8635

Dwie czy jedna leżanka
Pokonując trzy ażurowe schodki szybko zajmujemy miejsce za kierownicą. Kto miał okazję zasiadać za sterami Scanii R, wie doskonale, że jakość materiałów wykorzystanych wewnątrz kabiny nie budzi najmniejszych zastrzeżeń. Tę tezę najbardziej potwierdza fakt, że nawet po dużych przebiegach, w samochodach tych nic nie trzeszczy i nie skrzypi a plastikowe elementy wykończenia nie wykazują nadmiernych śladów zużycia. Również ergonomia stanowiska kierowcy nie budzi zastrzeżeń. Dzięki regulowanemu w kilku płaszczyznach pneumatycznemu fotelowi pozycja za kierownicą jest bardzo wygodna. W bogatszej wersji wyposażenia otrzymamy skórzane fotele z podłokietnikami ozdobione dużym logo Scania. Czytelne wyświetlacze współgrają z design deski rozdzielczej świadcząc o estetyce całej konsoli. Ciekawostką jest elektroniczny wyświetlacz
wskaźnika poziomu oleju. Pokazuje on stan oleju przed przystąpieniem do pracy oraz czas do pomiaru, gdy olej w nagrzanym silniku jeszcze nie spłynął do miski olejowej. Na kokpicie widzimy także przełączniki funkcyjne, które dzięki usytuowaniu bezpośrednio przy kierownicy są zawsze widoczne i dają się łatwo uruchamiać, bez konieczności odrywania oczu od drogi. Po stronie pasażera na uwagę zasługuje składany stolik, który wysuwamy się bezpośrednio z kokpitu pojazdu - niestety nie jest on dostępny w wyposażeniu standardowym.

img_8242 img_8249

 

 

 

 

 

Topline i Highline - to dwie najwyższe kabiny Scanii R, gdzie można stanąć swobodnie wyprostowanym. Charakterystyczny dla serii R jest niewielki, w części środkowej, tunel silnika we wnętrzu kabiny. Tunel ten nie przeszkadza kierowcy również w wersji Highline na łatwe poruszanie się po wnętrzu kabiny. Wysokość wewnętrzna (od tunelu) kabiny H wynosi 1910 mm, zaś kabiny T - 2220 mm. W owym podwyższeniu dachu, nad przednią szybą, znajdują się schowki, które mogą pomieścić podręczne przedmioty. Wersja Topline oferuje, pod tym względem, dużo większe możliwości zagospodarowania bagażu. W najwyższej kabinie boksy pod dachem są przedzielone łatwo demontowalnymi półkami, co umożliwia w tym miejscu montaż np. kuchenki mikrofalowej. Wygoda w postaci większej ilości schowków z pewnością bardziej przyda się na długich międzynarodowych trasach, gdzie swobodnie można zmieścić sporą część ubrań.
Zważywszy na fakt, że tunel silnika praktycznie nie istnieje, pod dolną leżanką na środku znajduje się obszerny schowek lub miejsce na zamontowanie elektrycznej lodówki. Dodatkowo pod leżanką z prawej i lewej strony mamy sporych rozmiarów  boksy, do których dostęp jest
zarówno od wewnątrz, jak i po otwarciu drzwiczek zewnętrznych umieszczonych z dwóch stron kabiny.                                                            
We wnętrzu Topline znajdują się dwa pełnowymiarowe łóżka, które można odgrodzić od pozostałej części kabiny nieprzezroczystą kotarą. Na górną leżankę docieramy wyciągając uprzednio składaną aluminiową drabinkę. Osoba wypoczywająca na górnej leżance jest zabezpieczona przed wypadnięciem siatką i pasami. Oczywiście zarówno na górze jak i na dole na elastycznych ramionach znajdują się lampki nocne, które można ustawić w dowolnej pozycji. Dodatkowo na tylnej ścianie kabiny zamocowana jest konsola umożliwiająca sterowanie "z łóżka" radioodtwarzaczem, ogrzewaniem postojowym i budzikiem.

pict0276 pict0260 pict0269

 

 

 

 

 

Highline standardowo wyposażona jest tylko w jedną dolną leżankę, co ma również swoje zalety. Kabina optycznie sprawia wrażenie bardziej przestronnej. W zamyśle producenta na tylnej ścianie, w miejscu gdzie zwykle zamontowana jest górna leżanka, jest miejsce na zamontowanie dodatkowych szafek. Organizując w ten sposób funkcjonalność wnętrza mamy możliwość całkowitego rozmieszczenia bagażu w zamykanych zabezpieczonych schowkach. W ten sposób nasze przedmioty są bezpieczne, a my, w razie kolizji, nie narażamy się na zranienie "fruwającymi" po kabinie drobiazgami. Oczywiście za dopłatą, w kabinie H  producent może zamontować także górną leżankę. Uniwersalność takiego rozwiązania polega na tym, że w pojeździe mogą spać dwie osoby, w dzień zaś złożona leżanka może służyć jako półka na bagaże.
Zestawiając ze sobą dwie kabiny popularnego na naszych drogach samochodu, można się pokusić o stwierdzenie, co w wyposażeniu ciężarówki długodystansowej powinno być standardem a co jest luksusem. Jak zagospodarować wnętrze, by było ono najbardziej funkcjonalne dla danego rodzaju transportu. Czy lepiej mieć kabinę uniwersalną, czy przystosowaną dla potrzeb jednego kierowcy. A może tańsza kabina, za to lepszy bardziej dynamicznym silnik?


pict0358


Scania R - sprawdź dostępne konfiguracje


Zobacz galerię zdjęć


tekst i foto: Michał Bąk

 



UWAGA!!!
Aby korzystać z serwisu www.4Trucks.pl, należy włączyć obsługę JavaScript w przeglądarce.